NHỮNG KHÓ KHĂN CẦN GIẢI QUYẾT ĐỂ TĂNG CƯỜNG XUẤT KHẨU TÔM SANG THỊ TRƯỜNG EU TRONG THỜI GIAN TỚI

Trong bối cảnh các ngành nghề đang được hưởng lợi từ Hiệp định thương mại tự do EVFTA đều tranh thủ cơ hội tăng cường xuất khẩu sang thị trường EU, ngành tôm Việt Nam cũng đã có sự tăng trưởng khả quan ở thị trường này sau một năm EVFTA chính thức có hiệu lực. Đó là một tín hiệu đáng mừng cho các doanh nghiệp tôm trong nước. Tuy nhiên, để tiếp tục mở rộng thị trường này, thì vẫn còn những vấn đề cần quan tâm.

Hiện nay, tôm Việt Nam chủ yếu được hưởng lợi ở các mặt hàng chế biến đơn giản gồm tôm tươi các loại HLSO, PTO, PD…vì các mặt này được hưởng thuế suất ưu đãi 0% ngay khi EVFTA có hiệu lực. Điều đáng quan tâm là tại thị trường EU, những mặt hàng này của Việt Nam phải cạnh với những đối thủ đáng gờm như Ấn Độ, Bangladesh, Indonesia và một đối thủ mạnh khác mới nổi trong 2 năm trở lại đây là Ecuador với lợi thế từ giá tôm thấp và vận chuyển dễ dàng. Trong khi đó, chi phí nuôi tôm tại Việt Nam đang ở mức khá cao làm cho giá tôm nguyên liệu cao dẫn đến giá thành kém cạnh tranh hơn các nước cung cấp trọng yếu khác. Bù lại Việt Nam đang làm tốt hơn trong vấn đề thuyết phục khách hàng EU về chất lượng và an toàn thực phẩm nên nước cung cấp hàng đầu trước đây là Ấn Độ đang mất dần vị thế so với Việt Nam ở thị trường này. Dù vậy, lợi thế cạnh tranh này lại mang đến một thách thức khác cho ngành tôm Việt đó là vấn đề nguồn cung nguyên liệu đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng EU. EU là một trong những thị trường có hàng rào kỹ thuật khắc khe, đặc biệt là mức cho phép dư lượng các chất kháng sinh cấm rất thấp. Trong khi ở Việt Nam chủ yêu là các mô hình nuôi tôm nhỏ lẻ của nông dân, nên việc quản lý chất lượng còn nhiều hạn chế, do đó những nguồn cung đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cho thị trường EU còn rất hạn chế. Chính vì vậy, muốn tiếp tục tăng cường xuất khẩu sang thị trường này trong thời gian tới, thì vấn đề nguồn cung đạt chất lượng cần được quan tâm giải quyết.

Ngoài ra, thị trường EU đang ngày càng siết chặt vấn đề truy xuất nguồn gốc, quan tâm các sản phẩm bền vững. Vì thế ngày càng nhiều khách hàng EU yêu cầu sản phẩm tôm phải có chứng nhận ASC – chứng nhận toàn cầu đối với việc nuôi trồng thủy sản có trách nhiệm. Một trong những đối thủ mạnh của Việt Nam là Ecuador đang cung cấp chính cho thị trường EU các sản phẩm tôm đều đến từ các trại nuôi có chúng nhận ASC. Nước này cũng đang định vị sản phẩm tôm chất lượng cao, bền vững tại thị trường này. Lại thêm một cái khó cho tôm Việt Nam, vì như đã nói trên mô hình nuôi tôm ở Việt Nam chủ yếu là các hộ nông dân với qui mô nuôi nhỏ nên không thể có đủ các nguồn lực cần thiết để xây dựng và đánh giá chứng nhận trại nuôi theo tiêu chuẩn ASC. Hiện tại, chỉ một số ít doanh nghiệp lớn, có khả năng đầu tư trại nuôi đạt tiêu chuẩn này, theo đó sản lượng tôm nguyên liệu có chứng nhận ASC vô cùng hạn chế. Vì vậy, mặc dù có không ít nhu cầu đến từ khách hàng EU, nhưng các doanh nghiệp khó lòng tăng sản lượng xuất khẩu vì thiếu nguồn cung đáp ứng yêu cầu.

         Nửa tháng qua miền Tây đầy tin nóng, mang tính chất hết sức thời sự, được sự quan tâm của bao người. Xoay quanh diễn tiến dịch bệnh có dấu hiệu bùng phát.
         Các tỉnh được nêu tên nhiều là Sóc Trăng, Bạc Liêu, An Giang, Cần Thơ… Ban đầu là phát hiện nhiều F0 qua sàng lọc cộng đồng, rồi tới các ổ dịch nhỏ, lẻ tẻ. Cao điểm là ổ lớn hàng trăm ca F0 trong các nhà máy đang hoạt động. Sự tiến triển các ổ dịch dần trở thành mối nguy cho sự trở lại bình thường của các địa phương. Sự căng thẳng này thể hiện như Cần Thơ, Sóc Trăng đã quyết định tăng một cấp độ dịch ở tỉnh thành mình. Cụ thể hơn như Bạc Liêu chỉ khoảng 600 ca nhiễm cuối tháng 9, đến cuối tháng 10 số ca nhiễm tăng lên 4 lần. Sóc Trăng cũng trong hoàn cảnh tương tự.
         Các doanh nghiệp (DN) đang chuyển đổi trọng tâm công việc. Phòng chống dịch đã là hàng đầu, nay cấp độ tập trung tăng lên biết bao lần. Khiến việc tổ chức sản xuất thành thứ phụ rất rõ nét. Hàng ngày Ban Phòng chống dịch DN phải thường xuyên tìm tòi các tin mới nhất về diễn tiến ca nhiễm mới. Từ đó sàng lọc lại đội ngũ lao động của mình, xem ai có nơi cư trú hoặc có mối quan hệ các ca nhiễm để có giải pháp như tạm ngưng việc hoặc kiểm tra y tế… Tần suất kiểm tra y tế tại các DN cũng tăng dần theo hoàn cảnh cụ thể từng lúc, từng DN. Nếu trước khi có sự bùng phát này, chỉ kiểm tầm soát 20% lao động và hàng tuần. Nay kiểm tra xét nghiệm hàng ngày cho 1/3, thậm chí có DN là ½ cho số lao động đang có.

         Trên các mạng xã hội có đủ thứ gia vị, có đủ mùi vị pha trộn như cái lẩu thập cẩm, dẫn đến đủ cảm xúc hỉ nộ ái ố bi hài... Từ chuyện nhỏ đến chuyện lớn đều có thể đem ra bình luận. Góc nhìn không như nhau dẫn đến các suy nghĩ tương phản nhau. Không ai cho mình sai! Đôi khi dẫn đến điều không hay như nói xấu nhau và sau đó là sự hiềm khích không đáng.

         Bùng phát Covid-19 lần thứ 4 với biến thể Delta gây bất ngờ, thụ động cho tuyến đầu chống dịch. Hậu quả ai cũng biết, không ai muốn nhắc nhiều. Một nội dung đầy bức xúc khó lắng đọng trong tâm tư nay vẫn kéo dài, đó là tình hình trên nói dưới không nghe, gây bao phiền toái cho lưu thông và đi lại và nhất là góp phần đáng kể để bao doanh nghiệp phải tạm đóng cửa hoặc thu hẹp sản xuất chờ thời. Thiệt hại cho nền kinh tế đâu nhỏ. Trong đó phải nhắc đến là lòng tin, chú ý cho số doanh nghiệp (DN) do nước ngoài đầu tư mà đã tốn nhiều công sức để kêu gọi, thu hút họ đến.
         Trên các phương tiện thông tin đại chúng, Thủ tướng rồi Chủ tịch nước phải nhắc chuyện các địa phương không ra các quy định trái với Trung ương. Nghị quyết số 128/NQ-CP ký ngày 11/10/2021 đã ghi rõ nội dung các việc cần thực thi thống nhất nhằm đạt được mục tiêu kép, dĩ nhiên trong đó việc bảo đảm sức khỏe người dân là hàng đầu. Nền tảng để triển khai Nghị quyết 128/NQ-CP là vaccine sẽ phủ đáp ứng yêu cầu ngay trong năm 2021 này, tạo sự an tâm và hạn chế hoạt lực của virus, việc lây nhiễm bệnh sẽ giảm mạnh và công tác y tế sẽ thuận lợi hơn. Qua đó việc phục hồi nền kinh tế sẽ có điều kiện tăng tốc, bù đắp những gì thua sút trong các tháng qua.

         Nội ô tỉnh lỵ tôi không lớn. Cho nên những chuyện khá phổ biến là mọi người có thể ghi nhận được thông tin ngay, từ nhiều nguồn. Nếu trên chục năm trước, quán bia ôm là đề tài khá nóng. Sau đó, rút gọn, quán bia (nhậu thôi, không ôm) trở thành thời thượng, nhất là quán bia sân vườn. Quán mở cửa quá nửa đêm để đáp ứng nhu cầu đa dạng, chủ yếu giới trẻ. Có lúc, theo thống kê tiêu thụ chất có cồn, tỉnh tôi là “bợm” của miền Tây này. Hai năm dịch bệnh, quán bia yên ắng. Bây giờ, cái phổ biến đập vào mắt người dân là sao tiệm thuốc tây nhiều quá.